Corrupte ambtenaren, harteloze maffiosi, communistische praktijken en dat allemaal in een onbegrijpelijke taal, tegen de achtergrond van sneeuw, heel veel sneeuw. Dat is het beeld dat veel Nederlanders hebben bij zakendoen in Rusland. Maar ondernemend Nederland denkt daar héél anders over. Bedrijven staan te popelen een graantje mee te pikken van de razend snelle economische ontwikkeling in Rusland. ‘Veel Russische markten groeien zo vreselijk snel, dat maakt Rusland een hele interessante vestigingsplaats’, vertelt Harro van Graafeiland, general country manager bij TNT Rusland. Hij heeft zo’n prettig leven in Moskou, dat hij niet meer terug hoeft. ‘Ik voel me een halve Rus, ben met een Russische getrouwd, en praat Russisch tegen mijn kinderen.’ Bovendien heeft bedrijf waar ie voor werkt louter successen. ‘Wij groeien elk jaar 30 procent, dat gaat heel hard hier.’Nederlandse ondernemers doen zoveel zaken in Rusland, dat zij bijna Duitsland, nu nog de belangrijkste zakenpartner van Rusland, van de troon stoten. Nederland is in korte tijd de tweede investeerder in Rusland geworden (in 2007 bijna 14 miljard euro volgens Russische cijfers) en in 2007 het grootste exportland voor Rusland. Afgelopen jaar verdienden Nederlanders een slordige 46 miljard euro aan haar verre oosterburen. Wat hebben wij te zoeken Rusland? ‘Ten eerste is Rusland helemaal niet ver, vanaf Amsterdam vlieg je in ruim twee uurtjes naar Moskou’, vertelt Rob van der Ploeg, zelfstandig ondernemer en consultant voor Nederlandse bedrijven in Rusland. ‘Ten tweede, de relaties tussen Rusland en Nederland zijn al uiterst goed sinds Peter de Grote naar Nederland kwam in de zeventiende eeuw.’ Volgens Van der Ploeg is het goed zaken doen voor Hollandse ondernemers in het land van de Wolga en de wodka. ‘Op het gebied van scheepvaart, agricultuur en transport hebben wij veel te bieden. Ik zeg niet dat iedereen verplicht Russisch moet leren op de middelbare school, maar het is echt de moeite waard je te verdiepen in Rusland.’ Rusland heeft volgens hem veel geld verdiend met de export van olie en gas, ‘met al die petrodollars is er enorm geïnvesteerd in de infrastructuur en het onderwijs.’
Onderwijs
Van die laatste ontwikkeling plukt ICT-ondernemer Justus Beek de vruchten. Zijn softwarebedrijf Daxx maakte in 1996 de stap naar Rusland, en heeft inmiddels vestigingen in Sint Petersburg, Moskou en in het nabijgelegen Kiev. Daxx kon moeilijk hoog opgeleide techneuten vinden in Nederland, Rusland bood perspectief. ‘Daar heb je veel goede technische universiteiten, de mensen zijn hoog opgeleid, de lonen nog relatief laag, en ze werken erg hard.’ Bovendien is er veel te doen voor ICT-ers in Rusland. ‘In Nederland werken veel bedrijven met oude applicaties, die ze niet zomaar wegdoen. In Rusland hebben ze vaak geen goede systemen,waardoor je veel gemakkelijker nieuwe software kunt inplementeren.’ Beek moest in het begin wennen aan de Russische zakencultuur. ‘Persoonlijke relaties zijn heel belangrijk. Verjaardagen van collega’s worden uitbundig gevierd, je doet veel buiten het werk met elkaar. En mensen werken gedetailleerd. In Nederland kun je als manager de grote lijnen uitzetten, daar willen ze precies weten wat je van ze verlangt.’
De economische voorspoed die Rusland kenmerkt is volgens Van Graafeiland vooral aan Poetin te danken. ‘Ik denk dat alle ondernemers het met me eens zijn als ik zeg dat Poetin een zegen voor de economie is geweest. Hij heeft veel stabiliteit gebracht.’ Van Graafeiland verwacht geen grote koerswijzigingen, nu Poetin het stokje heeft doorgegeven aan president Medvedev. ‘Hoogstens wat accentverschuivingen. Zo wil de nieuwe president dat mensen zich meer aan de wet houden, en daar heeft hij gelijk in. Ook in het bedrijfsleven worden wetten regelmatig aan de laars gelapt.’ Volgens van Graafeiland zijn corruptie en afpersing aan de orde van de dag. ‘Maar er is de afgelopen 15 jaar enorm veel vooruitgang geboekt.’
Nederland vs. Duitsland
Kan Nederland Duitsland verslaan, en de belangrijkste speler worden op de Russische markt? ‘Dat is zeker mogelijk, het verschil is nu al klein’, zegt hoofd economische zaken van de Russische ambassade, Alexey Buryak. ‘Maar dan moet Nederland wel wat doen aan de negatieve handelsbalans.’ Nu importeert Nederland nog veel grondstoffen uit Rusland. Buryak propageert nog meer investeringen in Rusland, maar dat is bemoeilijkt door Poetin. Die ondertekende in zijn laatste week een wet die buitenlandse investeringen in ‘strategische sectoren’ als militaire productie aan banden legt. Volgens Buryak is deze wet minder vijandig dan het lijkt. ‘
Ook Van der Ploeg ziet geen nieuw protectionisme opkomen. ‘Maar Nederlanders moeten niet de illusie hebben dat ze de baas kunnen worden in Rusland, zeker niet in de energiesectoren.’